Doğu Karadeniz Bölgesi seramik hammaddelerinin teknolojik ve jeolojik değerlendirilmesi

Abdullah Mete ÖZGÜNER
Aralık 2025

Doğu Karadeniz Bölgesi seramik hammaddelerinin teknolojik ve jeolojik değerlendirilmesi

Teknolojik gelişmeler, kalsine kalsiyum bentonitin seramik endüstrisinde % 40 oranına kadar kullanımını mümkün kılmıştır. Fayans üretimi maliyet analizinde, bir ton ikincil kil (ball clay) yerine bir ton kalsine kalsiyum bentonitin kullanılmasıyla % 70 kârlılık elde edilmiştir. Doğu Karadeniz Bölgesinin Ordu, Giresun, Tokat yöresinde, 1150oC’de sinterleşen ve %1,5 (Fe2O3+TiO2) oranına sahip kalsine edilebilecek toplam 87,7 milyon ton Ca-bentoniti, Giresun-Ordu yöresinde açık renkli pişen toplam 45 milyon ton porselenit, 7,26 milyon ton illit ve 2,17 milyon ton kaolin kili ve Ordu, Tokat illerinde toplam 65 milyon ton aktifleştirildikten sonra kullanılan döküm bentoniti rezervleri bulunmuştur. Bazı Ca-bentonit, illit ve kaolin yataklarının rezervleri henüz saptanamamıştır. Fe2O3 oranları % 1-10 arasında değişen, Sivas Kösedağ masifi, Artvin, Bayburt, Gümüşhane yörelerinde toplam 62,5 milyon ton kaolin-illit rezervi ve Amasya yöresinde toplam 52,6 ton Ca-bentonit rezervi bulunmuş olup teknolojik etütleri yapılarak uygun olan bölümleri ekonomiye kazandırılabilir. Türkiye’deki Ar-Ge çalışmaları; siyenit, mikrogranit ve trakitik, riyolitik volkanit yataklarının direkt seramik ergitici katkı maddesi olarak % 30 oranına kadar kullanılabileceğini ispatlamıştır. Bölgenin 30 farklı lokasyonunda bilinen ergitici granitoid ve volkanit katkı maddelerinin ortalama toplam (Na2O+K2O) oranları, % 9 civarı ve üzeri olup (Fe2O3 +TiO2) oranları ise üçü hariç %1,5 üzerindedir ve seramikte ergitici katkı maddesi olarak kullanılabilirliği araştırılabilir. Zonguldak-Kastamonu yöresinde seramik katkı maddesi niteliğinde yaklaşık toplam 776 milyon ton kuvarsit ve kuvars kumu rezervleri ve Zonguldak-Amasra arasında Fe2O3 oranı % 1-5 olan toplam 45 milyon ton kömüraltı refrakter şiferton kili rezervleri bulunmuştur. Söz konusu tüm rezervler (görünür+muhtemel+mümkün) niteliktedir. Seramik formülasyonunda kil ve ergitici volkanit katkı maddeleri toplam kullanımının yaklaşık % 85 oranını bulması ve bunların nakliyat masrafları gözönüne alındığında, seramik hammaddelerin en yoğun olarak komşu Ordu-Giresun-Tokat illeri sınırında kümelendiği görülür. Hammaddelerin sanayide teknolojik kullanım yöntemlerinin geliştirilmesine ve fizibilite çalışmalarının tamamlanmasına ihtiyaç vardır. Fizibilitelerinin tamamlanmasıyla bölgede seramik endüstrilerinin kurulması mümkün olup bölge ekonomisine katkı ve istihdam sağlanabilir.

.pdf için tıklayınız