İstanbul depremi senaryosunda asbest içeren inşaat ve yıkıntı atıklarının oluşturacağı çevresel riskler

Şölen DİKTEPE
Aralık 2025

İstanbul depremi senaryosunda asbest içeren inşaat ve yıkıntı atıklarının oluşturacağı çevresel riskler

Kuzey Anadolu Fayı (KAF), dünyanın en aktif sismik fay zonlarından biri olup, son yüzyılda meydana gelen depremler ciddi can ve mal kayıplarına yol açmıştır. KAF’ın Marmara Denizi içerisindeki devamlılığı tek parça olup olmadığı tartışmalı olmakla birlikte, yakın gelecekte bölgede büyük bir depremin meydana gelme olasılığının yüksek olduğu ve bu depremin çok ciddi kayıplara neden olabileceği ifade edilmektedir. Yapılan öngörülere göre, beklenen bu deprem sonucunda yaklaşık 50 bin yapının yıkılması muhtemeldir. Kontrolsüz bir şekilde ortaya çıkacak inşaat ve yıkıntı atıkları (İYA), çeşitli kimyasalların ve toksik gazların ve özellikle asbestin çevreye yayılımına sebep olabilecek niteliktedir.
Fiziksel ve kimyasal özellikleri nedeniyle geçmişte yapı malzemelerinde yaygın olarak kullanılan ve bir mineral grubu olan asbest, günümüzde Dünya Sağlık Örgütü tarafından kanserojen olarak tanımlanmış ve kullanımı büyük ölçüde sınırlandırılmıştır. Ancak, dünya genelinde asbest kullanımına ilişkin düzenlemelere rağmen, çevresel ortamdaki (hava ve su) davranışları hakkında sınırlı bilgi bulunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, büyük bir Marmara depremi sonrası oluşabilecek inşaat ve yıkıntı atıklarından asbestin çevresel etkilerinin incelenmesidir ve ülkemiz açısından stratejik öneme sahip Marmara Denizi için bu konunun önemini ortaya koymaktır.

.pdf için tıklayınız