Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Şehit Cuma DAĞ Tabiat Tarihi Müzesi’nin dünü, bugünü ve yarını

Korhan ÇAKIR
Haziran 2026

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü Şehit Cuma DAĞ Tabiat Tarihi Müzesi’nin dünü, bugünü ve yarını

Şehit Cuma Dağ Tabiat Tarihi Müzesi, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) bünyesinde, bugünkü Genel Müdürlük binasının giriş katında 7 Şubat 1968 tarihinde kurulmuş; yeni binasında gerçekleştirilen düzenleme ve yenileme çalışmalarının ardından 24 Mayıs 2003 tarihinde yeniden ziyarete açılmıştır. Türkiye’nin ilk tabiat tarihi müzesi olma özelliğini taşıyan müze, kuruluşundan günümüze kadar bilimsel araştırma, koruma, sergileme ve tanıtma işlevlerini bir arada yürüten, önemli bir kurumsal yapı olarak gelişimini sürdürmüştür.

Müzenin teşhir salonlarında, Türkiye’nin ve dünyanın farklı bölgelerinden derlenmiş, jeoloji, paleontoloji, mineraloji, madencilik ve astronomi disiplinlerini temsil eden nitelikli örnekler yer almaktadır. Üç kat ve altı bölümden oluşan müzenin giriş katında, Güneş Sistemi ve gezegenleri tanıtan görsel içerikler ve teşhir bölümleri, görme engelli ziyaretçilerin yararlanabileceği eğitsel düzenlemeler, eğitim alanı ve geçici sergi bölümleri bulunmaktadır. Çocuk eğitim alanında, müzelerin yaşam boyu öğrenme sürecindeki rolünü destekleyen, uygulamaya dayalı müze eğitimi programları yürütülmektedir. Bu giriş katını takiben, paleontoloji ve mineraloji bölümleri, uluslararası müze örnekleriyle karşılaştırılabilir bir düzeyde, ayrı katlarda ziyaretçilere sunulmaktadır.

Müze Müdürlüğü’ne bağlı olarak ayrı bir yapı içerisinde yer alan Şehit Mehmet ALAN Enerji Parkı’nda, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı kurumların sergi bölümleri ziyaretçilerle etkileşimli olarak sunulurken; Prof. Dr. İhsan Ketin Jeoloji Parkı’nda, Türkiye haritasının morfolojik ve jeolojik unsurları, ölçekli rölyefler aracılığıyla ziyaretçilerin deneyimleyebileceği şekilde tasarlanmıştır.

MTA Şehit Cuma Dağ Tabiat Tarihi Müzesi koleksiyonlarında 30.000’in üzerinde örnek bulunmakta, 5.000’den fazla örnek ise teşhirde sergilenmektedir. 2025 yılı verilerine göre, müzenin yıllık ziyaretçi sayısı 540.000’in üzerindedir. Müzemiz kurulduğu günden bu yana yerli ve yabancı ziyaretçilerin günden güne artan ilgisiyle farklı yaş gruplarına hitap eden önemli bir bilim ve kültür merkezi hâline gelmiştir. Eser ve ziyaretçi sayısı bakımından ulaşılan bu düzey, müzenin jeokoleksiyon niteliği taşıyan koleksiyonlarıyla, ulusal ve uluslararası platformlarda değerlendirilme potansiyelini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, müzenin tarihsel gelişimini, mevcut durumunu ve geleceğe yönelik rolünü, jeolojik miras ve bilimsel müzecilik perspektifinde ele almaktadır.

.pdf için tıklayınız